ข้อหารือที่ 24/2566 — สภาวิชาชีพบัญชี (เปิดเผยข้อมูลผู้สอบบัญชี)
สารบัญในมาตรานี้
ข้อกฎหมาย
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 — มาตรา 3, มาตรา 6, มาตรา 21, มาตรา 22, มาตรา 24 (4), มาตรา 27 และ มาตรา 39
- พระราชบัญญัติวิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 — มาตรา 6 และมาตรา 7
- พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 — มาตรา 4 และมาตรา 15 (5)
ข้อหารือ
สภาวิชาชีพบัญชี ซึ่งเป็นหน่วยงานที่จัดตั้งตาม พ.ร.บ. วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 ขอหารือเกี่ยวกับการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตาม PDPA ใน 3 ประเด็น:
- สามารถเปิดเผยข้อมูลชื่อ-สกุล เลขทะเบียนใบอนุญาต และสถานะใบอนุญาตของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตทุกรายบนเว็บไซต์ของสภาฯ + ให้ข้อมูลสถานะทางโทรศัพท์ โดยไม่ต้องขอความยินยอม ได้หรือไม่
- กรณีที่ไม่สามารถปฏิบัติตามความเห็นเดิมของคณะอนุกรรมการตอบข้อหารือตามกฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการได้อีก สภาฯ จะต้องดำเนินการอย่างไรเพื่อให้เป็นไปตาม PDPA
- เปิดเผยข้อมูลในคำสั่งลงโทษการประพฤติผิดจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีบนเว็บไซต์ของสภาฯ เพื่อให้ประชาชนใช้ความระมัดระวังในการว่าจ้าง ทำได้หรือไม่
ความเห็น
คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจตอบข้อหารือและให้คำแนะนำหน่วยงานของรัฐเพื่อรองรับการบังคับใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ในคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พิจารณาประเด็นข้อหารือดังกล่าวแล้วมีความเห็น ดังนี้
ประเด็นหารือที่ 1 สภาวิชาชีพบัญชีเป็นนิติบุคคลซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและพัฒนาวิชาชีพบัญชี ตามมาตรา 6 แห่ง พ.ร.บ. วิชาชีพบัญชี พ.ศ. 2547 และมีอำนาจหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลตามอำนาจหน้าที่ในมาตรา 7 · สภาวิชาชีพบัญชีจึงถือเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลตาม มาตรา 6 แห่ง PDPA และในขณะเดียวกัน เป็นหน่วยงานของรัฐตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ — อยู่ภายใต้บังคับ 2 ฉบับ
ตาม มาตรา 3 (1) แห่ง PDPA สภาฯ ต้องบังคับตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารฯ และ PDPA เป็นการเพิ่มเติม · การที่สภาฯ เก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลของผู้สอบบัญชีรับอนุญาต เพื่อดำเนินการตามวัตถุประสงค์และอำนาจหน้าที่ตาม พ.ร.บ. วิชาชีพบัญชี ถือเป็นการจำเป็นเพื่อการปฏิบัติหน้าที่ในการดำเนินภารกิจเพื่อประโยชน์สาธารณะของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล หรือปฏิบัติหน้าที่ในการใช้อำนาจรัฐที่ได้มอบให้ — เก็บรวบรวมโดยได้รับยกเว้นไม่ต้องขอความยินยอมตาม มาตรา 24 (4) แห่ง PDPA
สภาฯ จึงสามารถใช้หรือเปิดเผยข้อมูลชื่อ-สกุล เลขทะเบียนใบอนุญาต และสถานะใบอนุญาตของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตทุกรายบนเว็บไซต์ + ให้ข้อมูลสถานะทางโทรศัพท์ โดยได้รับยกเว้นไม่ต้องขอความยินยอมตามนัย มาตรา 27 วรรคหนึ่ง · แต่สภาฯ ต้องบันทึกการใช้/เปิดเผยไว้ในรายการ (Record of Processing Activities) ตาม มาตรา 39 ตามนัย มาตรา 27 วรรคสาม
ทั้งนี้ การเปิดเผยต้องกระทำเท่าที่จำเป็นภายใต้วัตถุประสงค์อันชอบด้วยกฎหมาย ที่ได้แจ้งเจ้าของข้อมูลไว้ก่อน/ในขณะที่เก็บรวบรวม ตาม มาตรา 22 ประกอบ มาตรา 21 · นอกจากนี้ สภาฯ อาจพิจารณาเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลต่อผู้ร้องขอเป็นการเฉพาะราย โดยให้บริการตรวจสอบผ่านระบบสารสนเทศที่ให้สืบค้นตามเงื่อนไข จะเป็นการเหมาะสมกว่าการเปิดเผยทั้งหมดในภาพรวมผ่านเว็บไซต์เป็นการทั่วไป
สำหรับการเปิดเผยหมายเลขโทรศัพท์และที่อยู่ของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตทุกรายบนเว็บไซต์ของสภาฯ — แม้จะเก็บรวบรวมโดยฐาน มาตรา 24 (4) และสามารถใช้/เปิดเผยได้โดยได้รับยกเว้นตาม มาตรา 27 วรรคหนึ่ง · แต่สภาฯ ต้องดำเนินการเท่าที่จำเป็นตามอำนาจหน้าที่เพื่อการตรวจสอบสถานะของผู้สอบบัญชี เพื่อไม่ให้เป็นการละเมิดสิทธิของเจ้าของข้อมูลโดยไม่สมควร — หากจะเปิดเผยส่วนที่ไม่จำเป็น ก็ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของข้อมูลก่อน (พ้องกับความเห็นของคณะอนุกรรมการตอบข้อหารือฯ ตามกฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการ)
ประเด็นหารือที่ 2 เมื่อความเห็นในประเด็นที่ 1 ไปในทางเดียวกับคณะอนุกรรมการตอบข้อหารือฯ ตามกฎหมายข้อมูลข่าวสารฯ คณะอนุกรรมการเฉพาะกิจตอบข้อหารือฯ จึงไม่ต้องให้ความเห็นในประเด็นนี้
ประเด็นหารือที่ 3 สภาวิชาชีพบัญชีต้องพิจารณาดำเนินการอย่างเหมาะสม โดยคำนึงถึงการปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมายของสภาฯ เพื่อประโยชน์สาธารณะและประโยชน์ของเอกชนที่เกี่ยวข้องประกอบกัน รวมถึงต้องดำเนินการเท่าที่จำเป็น เพื่อมิให้เป็นการละเมิดหรือรุกล้ำสิทธิส่วนบุคคลโดยไม่สมควร
ดังนั้น การเปิดเผยข้อมูลรายละเอียดในคำสั่งลงโทษจรรยาบรรณของผู้ประกอบวิชาชีพบัญชีไว้บนเว็บไซต์ของสภาฯ เป็นการทั่วไป จึงอาจเป็นการละเมิดหรือรุกล้ำสิทธิส่วนบุคคลโดยไม่สมควร · อย่างไรก็ตาม ประชาชนหรือผู้เกี่ยวข้องยังอาจขอใช้สิทธิเข้าตรวจดูข้อมูลข่าวสารดังกล่าวเป็นรายกรณีกับสภาวิชาชีพบัญชีตาม พ.ร.บ. ข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ได้