มาตรา 72

ตัวบท

มาตรา 72 คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญมีหน้าที่และอำนาจ ดังต่อไปนี้

(1) พิจารณาเรื่องร้องเรียนตามพระราชบัญญัตินี้

(2) ตรวจสอบการกระทำใด ๆ ของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล หรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล รวมทั้งลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลหรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล เกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคลที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล

(3) ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเกี่ยวกับข้อมูลส่วนบุคคล

(4) ปฏิบัติการอื่นใดตามที่พระราชบัญญัตินี้กำหนดให้เป็นหน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญหรือตามที่คณะกรรมการมอบหมาย

สรุป

มาตรานี้กำหนด หน้าที่และอำนาจ 4 ประการ ของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ (มาตรา 71) ได้แก่ (1) พิจารณาเรื่องร้องเรียน; (2) ตรวจสอบการกระทำของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล รวมทั้งลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง; (3) ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท; (4) ปฏิบัติการอื่นตามที่ พ.ร.บ. กำหนดหรือคณะกรรมการมอบหมาย — เป็นโครงสร้างกึ่งตุลาการที่รวมการพิจารณา การสืบสวน และการระงับข้อพิพาทไว้ในองค์กรเดียว

องค์ประกอบสำคัญ

• (1) พิจารณาเรื่องร้องเรียน:
  • กระบวนการพิจารณารายละเอียดอยู่ใน มาตรา 74
  • เกณฑ์การรับเรื่อง/ไม่รับเรื่อง อยู่ใน มาตรา 73 วรรค 2 (ระเบียบที่คณะกรรมการประกาศกำหนด)
• (2) ตรวจสอบการกระทำ:
  • บุคคลที่ถูกตรวจสอบได้:
    • ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล
    • ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล
    • ลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล — ขยายขอบเขตการตรวจสอบไปถึงระดับบุคลากร
  • เกณฑ์: การกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
  • อำนาจสั่งให้ส่งเอกสาร/ชี้แจง อยู่ใน มาตรา 75
• (3) ไกล่เกลี่ยข้อพิพาท:
  • กลไกระงับข้อพิพาททางเลือกในกฎหมายข้อมูลส่วนบุคคล
  • กระบวนการอยู่ใน มาตรา 74 วรรค 3 — ใช้ก่อนออกคำสั่ง
  • ลดภาระคดีในศาลและระงับข้อพิพาทอย่างรวดเร็ว
• (4) ปฏิบัติการอื่น:
  • 2 แหล่งที่มา:
    • ตามที่ พ.ร.บ. นี้กำหนดให้เป็นหน้าที่และอำนาจ — เช่น สั่งโทษทางปกครอง (มาตรา 90)
    • ตามที่คณะกรรมการ (มาตรา 8) มอบหมาย — รับงานจากคณะกรรมการชุดใหญ่
  • บทเปิดที่ให้ความยืดหยุ่นในการเพิ่มภารกิจ

มาตราที่อ้างอิง

• มาตรา 71 — โครงสร้างคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ — ที่มาขององค์กรที่ใช้อำนาจตามมาตรานี้
• มาตรา 73 — สิทธิร้องเรียน + ระเบียบการรับเรื่อง — ทำงานร่วมกับ (1)
• มาตรา 74 — กระบวนการพิจารณาคำร้องเรียน — ขยาย (1) + (3)
• มาตรา 75 — อำนาจสั่งให้ส่งเอกสาร/ชี้แจง — เครื่องมือสนับสนุน (2)
• มาตรา 90 — อำนาจสั่งโทษทางปกครอง — กรณีของ (4) ที่กำหนดไว้ใน พ.ร.บ.

หมายเหตุ

• บทบาท 4 มิติของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ:
  • มิติตุลาการ (1): พิจารณาคำร้องเรียน — เหมือนผู้พิพากษาในเรื่องเล็ก
  • มิติสืบสวน (2): ตรวจสอบ — เหมือนพนักงานสอบสวน
  • มิติคนกลาง (3): ไกล่เกลี่ย — เหมือนผู้ประนีประนอม
  • มิติบริหาร (4): รับงานมอบหมาย — เหมือนหน่วยปฏิบัติการ
• ขอบเขตการตรวจสอบ — ทำไมต้องรวมลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง:
  • ในทางปฏิบัติ ผู้ก่อความเสียหายมักเป็นบุคลากรระดับปฏิบัติ (เช่น พนักงานที่ขายข้อมูล, ผู้รับจ้างที่ทำข้อมูลรั่ว)
  • ถ้าตรวจสอบเฉพาะนิติบุคคล จะพลาดผู้กระทำผิดที่แท้จริง
  • ขยายขอบเขตทำให้สามารถสืบหาความจริงได้ครบ
• เปรียบเทียบ "ตรวจสอบ" (2) vs "พิจารณา" (1):
  • พิจารณา (1): เริ่มจากคำร้องเรียน — รอให้มีผู้ร้องก่อน
  • ตรวจสอบ (2): สามารถเริ่มได้โดยไม่มีคำร้องเรียน — เชิงรุกตามที่ทราบเหตุ
• ไกล่เกลี่ย (3) — ขั้นตอนใน มาตรา 74:
  • คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญพิจารณาว่าเรื่องอาจไกล่เกลี่ยได้ + คู่กรณีประสงค์ไกล่เกลี่ย
  • ถ้าไกล่เกลี่ยสำเร็จ → ระงับข้อพิพาท
  • ถ้าไม่สำเร็จ → ออกคำสั่งบังคับ (มาตรา 74 วรรค 3)
• ความสัมพันธ์กับคณะกรรมการ (มาตรา 8):
  • คณะกรรมการ = นโยบายและกำหนดเกณฑ์ (มาตรา 16)
  • คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ = ใช้บังคับเป็นรายกรณี
  • การมอบหมายตาม (4) เป็นกลไกให้คณะกรรมการเสริมงานเฉพาะเรื่องได้