มาตรา 73
สารบัญในมาตรานี้
ตัวบท
มาตรา 73 เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลมีสิทธิร้องเรียนในกรณีที่ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล หรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล รวมทั้งลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลหรือผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติหรือประกาศที่ออกตามพระราชบัญญัตินี้
การยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติเรื่อง การพิจารณา และระยะเวลาในการพิจารณาคำร้องเรียน ให้เป็นไปตามระเบียบที่คณะกรรมการประกาศกำหนดโดยคำนึงถึงการกำหนดให้ไม่รับเรื่องร้องเรียนหรือยุติเรื่องในกรณีที่มีผู้มีอำนาจพิจารณาในเรื่องนั้นอยู่แล้วตามกฎหมายอื่นด้วย
สรุป
มาตรานี้ให้สิทธิแก่เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลในการร้องเรียนกรณีที่ผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล รวมทั้งลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง ฝ่าฝืน พ.ร.บ. หรือประกาศ — รายละเอียดกระบวนการ (การยื่น การไม่รับเรื่อง การยุติ การพิจารณา และระยะเวลา) ปล่อยให้คณะกรรมการประกาศกำหนด โดยต้องคำนึงถึงหลักไม่ซ้ำซ้อน — ไม่รับเรื่องที่มีผู้มีอำนาจพิจารณาตามกฎหมายอื่นอยู่แล้ว
องค์ประกอบสำคัญ
- วรรค 1 — สิทธิร้องเรียน:
- ผู้มีสิทธิ: เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล
- ผู้ถูกร้องเรียน:
- ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล
- ผู้ประมวลผลข้อมูลส่วนบุคคล
- ลูกจ้างหรือผู้รับจ้างของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผล
- เหตุที่ร้องเรียนได้: ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม
- พ.ร.บ. นี้ — บทบัญญัติทั้งหมด
- ประกาศที่ออกตาม พ.ร.บ. นี้ — เช่น ประกาศของคณะกรรมการ
- วรรค 2 — ระเบียบที่คณะกรรมการประกาศกำหนด (5 หัวข้อ):
- การยื่นคำร้องเรียน — รูปแบบ ช่องทาง เอกสารประกอบ
- การไม่รับเรื่อง — เกณฑ์ที่ไม่รับพิจารณา
- การยุติเรื่อง — เหตุผลที่ยุติเรื่องระหว่างทาง
- การพิจารณา — ขั้นตอนการพิจารณา
- ระยะเวลาในการพิจารณา — กำหนดเวลาที่ต้องพิจารณาเสร็จ
- เงื่อนไขพิเศษ — กลไกไม่ซ้ำซ้อน:
- ระเบียบต้องคำนึงถึงการไม่รับเรื่อง / ยุติเรื่อง ในกรณีที่
- มีผู้มีอำนาจพิจารณาในเรื่องนั้นอยู่แล้วตามกฎหมายอื่น
- ระเบียบต้องคำนึงถึงการไม่รับเรื่อง / ยุติเรื่อง ในกรณีที่
มาตราที่อ้างอิง
- มาตรา 30 — สิทธิเข้าถึงข้อมูล — สิทธิอื่นของเจ้าของข้อมูลที่อาจเชื่อมโยงกับการร้องเรียน
- มาตรา 72 — หน้าที่และอำนาจของคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ — (1) พิจารณาเรื่องร้องเรียนตามมาตรานี้
- มาตรา 74 — กระบวนการพิจารณาคำร้องเรียน — ใช้ระเบียบที่ออกตามมาตรานี้
หมายเหตุ
- เหตุที่กฎหมายไม่กำหนดกระบวนการในตัวบท แต่ปล่อยให้ประกาศกำหนด:
- กระบวนการต้องการรายละเอียดมาก (แบบฟอร์ม ช่องทาง ฯลฯ) — ไม่เหมาะกับ พ.ร.บ.
- การประกาศกำหนดยืดหยุ่น สามารถปรับตามประสบการณ์ใช้งานจริง
- ให้คณะกรรมการ (มาตรา 8) เป็นผู้พิจารณาตามความเหมาะสม
- กลไก "ไม่ซ้ำซ้อน" — ตัวอย่างผู้มีอำนาจตามกฎหมายอื่น:
- ธปท. (ธนาคารแห่งประเทศไทย) — กรณีข้อมูลของลูกค้าธนาคาร
- กสทช. — กรณีข้อมูลของผู้ใช้บริการโทรคมนาคม
- ก.ล.ต. — กรณีข้อมูลในตลาดทุน
- คปภ. — กรณีข้อมูลในธุรกิจประกัน
- กระทรวงสาธารณสุข — กรณีข้อมูลของผู้ป่วย
- กกต. — กรณีข้อมูลในการเลือกตั้ง
- ผู้ตรวจการแผ่นดิน — กรณีหน่วยงานรัฐละเมิด
- เปรียบเทียบกับสิทธิอื่นในหมวด 3:
- บุคคลอื่นนอกเหนือเจ้าของข้อมูล:
- ตัวบทระบุเฉพาะ "เจ้าของข้อมูลส่วนบุคคล" — บุคคลอื่น (เช่น คู่กรณี ผู้พบเห็น) ไม่มีสิทธิร้องเรียนโดยตรง
- แต่บุคคลอื่นสามารถแจ้งเหตุให้คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญทราบ ซึ่งคณะกรรมการอาจใช้อำนาจตรวจสอบตาม มาตรา 72 (2) ได้
- ลูกจ้าง/ผู้รับจ้าง — เหตุที่ร้องเรียนเป็นรายบุคคลได้:
- ผู้ควบคุมข้อมูลอาจไม่รู้/ไม่ได้สั่งการ — แต่ลูกจ้างกระทำผิดเอง
- การเปิดทางให้ร้องเรียนถึงตัวบุคคลทำให้สามารถลงโทษเฉพาะผู้กระทำได้
- สอดคล้องกับ มาตรา 77 (ความรับผิดทางแพ่งของผู้ควบคุม) ที่ผู้ควบคุมยังต้องรับผิดในฐานะนายจ้างด้วย