โทษปรับทางปกครอง

นิยาม

โทษปรับทางปกครอง คือโทษที่เป็นตัวเงินซึ่งกำหนดไว้ในส่วนที่ 2 ของหมวด 7 (มาตรา 82 ถึง มาตรา 89) และสั่งโดยคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ (มาตรา 71) ไม่ใช่ศาล ตาม มาตรา 90:

คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญมีอำนาจสั่งลงโทษปรับทางปกครองตามที่กำหนดไว้ในส่วนนี้ ทั้งนี้ ในกรณีที่เห็นสมควรคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญจะสั่งให้แก้ไขหรือตักเตือนก่อนก็ได้

โทษปรับทางปกครองเป็น 1 ใน 3 ระบบความรับผิดของ พ.ร.บ. ที่แยกจากกัน — คู่ขนานกับโทษอาญา (ส่วนที่ 1 ของหมวด 7 คือ มาตรา 79 ถึง มาตรา 81 ผ่านศาลยุติธรรม) และความรับผิดทางแพ่ง (หมวด 6 คือ มาตรา 77 ถึง มาตรา 78) — ผู้กระทำผิดอาจต้องรับผิดได้มากกว่าหนึ่งระบบจากการกระทำเดียวกัน

ตัวอย่าง

เพดานโทษปรับทางปกครองแบ่งเป็น 3 ระดับตามความสำคัญของหน้าที่ที่ฝ่าฝืน:

เพดานไม่เกิน 5 ล้านบาท (ขั้นสูงสุด):

• มาตรา 84 — ฝ่าฝืนการเก็บ ใช้ เปิดเผย หรือส่งข้อมูลอ่อนไหวโดยมิชอบ
• มาตรา 87 — ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ หรือไม่มาชี้แจง/ส่งเอกสารตามที่เรียก

เพดานไม่เกิน 3 ล้านบาท (ขั้นกลาง):

• มาตรา 83 — ผู้ควบคุมข้อมูลฝ่าฝืนหน้าที่หลัก เช่น ฐานการประมวลผล การแจ้งวัตถุประสงค์ การส่งข้อมูลต่างประเทศ
• มาตรา 86 — ผู้ประมวลผลข้อมูลหรือตัวแทนฝ่าฝืนหน้าที่ตามที่กำหนด

เพดานไม่เกิน 1 ล้านบาท หรือ 5 แสนบาท (ขั้นต้น):

• มาตรา 82 — ไม่เกิน 1 ล้านบาท (ฝ่าฝืนหน้าที่ทั่วไปบางประการของผู้ควบคุมข้อมูล)
• มาตรา 85 — ไม่เกิน 1 ล้านบาท (ผู้ประมวลผลข้อมูลไม่จัดให้มีเจ้าหน้าที่คุ้มครองข้อมูล/ผู้แทน)
• มาตรา 88 — ไม่เกิน 1 ล้านบาท (ตัวแทนของผู้ควบคุม/ผู้ประมวลผลฝ่าฝืน)
• มาตรา 89 — ไม่เกิน 5 แสนบาท (ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งหรือไม่อำนวยความสะดวกแก่พนักงานเจ้าหน้าที่)

มาตราที่เกี่ยวข้อง

อำนาจสั่งและกลไกบังคับ:

• มาตรา 90 — ⭐ คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญมีอำนาจสั่งลงโทษปรับ + เกณฑ์การพิจารณา (ความร้ายแรง/ขนาดกิจการ/พฤติการณ์) + การบังคับชำระ
• มาตรา 71 — โครงสร้างคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ — ผู้มีอำนาจสั่งลงโทษ
• มาตรา 74 — กระบวนการบังคับทางปกครอง วรรค 4 (ยึด/อายัด/ขายทอดตลาด) + วรรค 6 (ประธานลงนาม) นำมาใช้อนุโลมตาม มาตรา 90

บทลงโทษราย มาตรา (เพดานโทษ):

• มาตรา 82 — ไม่เกิน 1 ล้านบาท
• มาตรา 83 — ไม่เกิน 3 ล้านบาท
• มาตรา 84 — ไม่เกิน 5 ล้านบาท (สูงสุด — เกี่ยวกับข้อมูลอ่อนไหว)
• มาตรา 85 — ไม่เกิน 1 ล้านบาท
• มาตรา 86 — ไม่เกิน 3 ล้านบาท
• มาตรา 87 — ไม่เกิน 5 ล้านบาท (สูงสุด — ขัดคำสั่ง)
• มาตรา 88 — ไม่เกิน 1 ล้านบาท
• มาตรา 89 — ไม่เกิน 5 แสนบาท (ต่ำสุด)

ประกาศที่เกี่ยวข้อง

-

หมายเหตุ

• ลงโทษโดยคณะกรรมการ ไม่ใช่ศาล: จุดเด่นของโทษทางปกครองคือสั่งได้โดยคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญเอง — เร็วกว่ากระบวนการอาญา แต่ผู้ถูกลงโทษยังฟ้องเพิกถอนคำสั่งต่อศาลปกครองได้
• 3 ระดับการตอบสนองก่อนปรับ: คณะกรรมการอาจตักเตือน → สั่งให้แก้ไข → จึงปรับ — แต่เป็นทางเลือก ไม่ใช่หน้าที่ กรณีร้ายแรงสั่งปรับได้ทันที (ดู มาตรา 90 วรรค 1)
• เกณฑ์กำหนดจำนวนเงิน: เพดานในแต่ละ มาตรา เป็น "ไม่เกิน" — จำนวนจริงพิจารณาจากความร้ายแรงของพฤติกรรม + ขนาดกิจการ + พฤติการณ์อื่น ตามหลักความได้สัดส่วน (ดู มาตรา 90 วรรค 2)
• เมื่อไม่ชำระค่าปรับ: เข้าสู่การบังคับทางปกครอง ตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง — หากบังคับไม่ได้ คณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญฟ้องศาลปกครองให้ยึด/อายัด/ขายทอดตลาดทรัพย์สินได้ (ดู มาตรา 90 วรรค 3)
• เทียบกับ GDPR Art. 83: ทั้งสองระบบใช้โทษปรับทางปกครองเป็นเครื่องมือหลักในการบังคับใช้ — GDPR กำหนดเพดานสูงกว่ามาก (สูงสุด 20 ล้านยูโร หรือ 4% ของยอดขายรวมทั่วโลก) และระบุ 11 ปัจจัยในการกำหนดโทษ ขณะที่ พ.ร.บ. ใช้ 3 ปัจจัยที่ยืดหยุ่นกว่า