ข้อหารือที่ 4/2567 — สถานีตำรวจ F (Facebook โพสต์ภาพ — ม.4(1) household exception)
สารบัญในมาตรานี้
ข้อกฎหมาย
- พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 — มาตรา 4 (1), มาตรา 5, มาตรา 6, มาตรา 19, มาตรา 20, มาตรา 23, มาตรา 24, มาตรา 26, มาตรา 28, มาตรา 29, มาตรา 30, มาตรา 31, มาตรา 32, มาตรา 33, มาตรา 34, มาตรา 35, มาตรา 36, มาตรา 37 และ มาตรา 41
- พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม
- ประมวลกฎหมายอาญา — มาตรา 326 และมาตรา 328
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ — มาตรา 420
ข้อหารือ
สถานีตำรวจ F แจ้งว่า มีผู้แจ้งความว่าผู้ใช้ Facebook โพสต์ภาพผู้เสียหาย + ข้อความดูหมิ่น เกลียดชัง · พนักงานสอบสวนได้รับหนังสือจากสำนักงานอัยการ C ให้ตรวจสอบ:
- รูปโปรไฟล์ของผู้ต้องหาที่ได้โพสต์ภาพและข้อความ มีสัญลักษณ์ใต้โพสต์เป็นรูปโลก+คน — เป็นการทำให้สาธารณชนพบเห็นได้ทั่วไป หรือเฉพาะกลุ่ม
- ผู้ต้องหาเป็นผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคลตาม มาตรา 6 หรือไม่ อธิบายโดยละเอียด
ความเห็น
ตาม มาตรา 6 "ข้อมูลส่วนบุคคล" หมายความว่า ข้อมูลเกี่ยวกับบุคคลธรรมดาซึ่งทำให้สามารถระบุตัวบุคคลนั้นได้ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม · ภาพหรือข้อความเกี่ยวกับบุคคลที่โพสต์บน Facebook ที่สามารถระบุตัวบุคคลได้ ถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคลตามพระราชบัญญัตินี้
สำหรับการโพสต์ภาพผู้เสียหายบน Facebook จะอยู่ภายใต้บังคับ PDPA และมีความผิดหรือไม่ — มาตรา 5 วรรคหนึ่งกำหนดว่า PDPA ใช้บังคับแก่การเก็บ/ใช้/เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยผู้ควบคุมข้อมูล · มาตรา 6 กำหนดว่า "ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล" = บุคคลหรือนิติบุคคลซึ่งมีอำนาจหน้าที่ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บ/ใช้/เปิดเผยข้อมูล
เมื่อพิจารณาบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่กำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบไว้หลายประการ (ฐานทางกฎหมายตาม มาตรา 24/มาตรา 26, privacy notice ตาม มาตรา 23, ส่งข้อมูลข้ามชาติตาม มาตรา 28/มาตรา 29, มาตรการความมั่นคงตาม มาตรา 37, คำขอใช้สิทธิเจ้าของข้อมูลตาม มาตรา 30–มาตรา 36, DPO ตาม มาตรา 41) — เห็นได้ว่าบทบัญญัติและเจตนารมณ์แห่งกฎหมายมุ่งประสงค์จะใช้บังคับแก่บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลที่มีการเก็บ/ใช้/เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเป็นระบบหรือเป็นประจำสม่ำเสมอเพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งขององค์กรหรือของบุคคลนั้น
ประกอบกับ มาตรา 4 (1) ได้กำหนดข้อยกเว้นไม่ให้นำ PDPA ไปใช้บังคับแก่การเก็บ/ใช้/เปิดเผยข้อมูลของบุคคลที่ทำการเก็บรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวของบุคคลนั้นเท่านั้น (household exception)
ดังนั้น สถานีตำรวจ F ต้องพิจารณาว่าการกระทำของผู้ต้องหา (บุคคลธรรมดา) เป็นการเก็บ/ใช้/เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อกิจกรรมในครอบครัวหรือไม่ · หากพิจารณาแล้วเห็นว่า การกระทำมีวัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์ส่วนตน โดยไม่มีลักษณะเป็นการเก็บ/ใช้/เปิดเผยข้อมูลอย่างเป็นระบบหรือเป็นประจำสม่ำเสมอเพื่อวัตถุประสงค์อย่างใดอย่างหนึ่งของบุคคลนั้นในฐานะผู้ควบคุมข้อมูล — ย่อมไม่อยู่ในขอบเขตการบังคับใช้ PDPA ตาม มาตรา 4 (1)
อย่างไรก็ดี หากการกระทำของผู้ต้องหามีลักษณะเป็นการละเมิดสิทธิในความเป็นส่วนตัวของบุคคลอื่นเกินสมควร หรือเข้าองค์ประกอบความผิดตามกฎหมายอื่นใด ผู้กระทำอาจมีความรับผิดตามกฎหมายเหล่านั้น เช่น พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 หรือประมวลกฎหมายอาญา ในความผิดฐานหมิ่นประมาทหรือหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา หรือการทำละเมิดตามมาตรา 420 ป.พ.พ.
ประเด็นข้อ 1 เกี่ยวกับสัญลักษณ์ public/private ของโพสต์ Facebook — ไม่ใช่กรณีที่เกี่ยวกับการบังคับใช้ PDPA โดยตรง · พนักงานสอบสวนควรพิจารณาตามข้อเท็จจริงที่เกี่ยวข้อง